Stanisława księcia Poniatowskiego Diariusz podróży

Stanisława księcia Poniatowskiego Diariusz podróży w roku 1784 w kraje niemieckie przedsięwziętej

Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej, Kielce 2002

(..) Szczegółowy dziennik jednej z licznych podróży po Europie Zachodniej księcia Stanisława Poniatowskiego, bratanka ostatniego króla polskiego Stanisława Augusta. Autor pamiętnika, wszechstronnie wykształcony przedstawiciel polskiej arystokracji, przez pewien czas cichy kandydat do korony, z racji poglądów społecznych i zainteresowań naukowych oraz artystycznych wyraźnie odróżniał się od ogółu polskiej szlachty i magnaterii. Dlatego jego Diariusz jest niewątpliwie jednym z najciekawszych polskich przekazów źródłowych z XVIII wieku. Zawiera on wiele cennych materiałów, zwłaszcza do historii techniki, nauki i wojskowości, a także dobrze odzwierciedla zmiany w poglądach estetycznych, przede wszystkim w dziedzinie historii sztuki, jakie zachodziły wśród ówczesnych elit. Dziennik podróży księcia Poniatowskiego, której celem była między innymi chęć wykorzystania doświadczeń zachodnioeuropejskich do zmodernizowania Rzeczypospolitej, w pewnym stopniu zachował aktualność aż do naszych czasów, świadcząc o polskich - niestety wówczas nieudanych - próbach dogonienia oświeconej Europy.
Trasa podróży przywiodła księcia Poniatowskiego również w okolice Gór Izerskich. Przejeżdzając przez dobra Schaffgotschów wspomina kopalnie kobaltu w Kwebach, czyli Querbach.